Dilemma

Ervaringen van conducteurs, machinisten, buschauffeurs; Alle verhalen en bijdragen van OV-personeel bij elkaar.

Dilemma

Berichtdoor OVE Redactie » Ma 17 Okt 2016 10:06

Dilemma

Als conducteur werk je constant in dilemma’s. Niet omdat we daar nu zo op zitten te wachten, maar omdat we in situaties terecht komen waarin we keuzes moeten maken. De ene keer is dat een gemakkelijke keuze, de andere keer is het veel moeilijker. Feiten en omstandigheden veranderen continu.

Neem de controleronde, een zeer betwist begrip. Als ik niet kom controleren, ben ik in de ogen van vele reizigers niet goed bezig (“Nu heb ik een kaartje betaald voor niks”, terwijl je natuurlijk niet voor de conducteur betaalt, maar voor de reis). Als ik wel kom controleren, is er meestal ook wel iets aan te merken. Dat varieert van “Ik ben al gecontroleerd” tot “Ik heb de hele dag nog niemand gezien, u bent de eerste” en dat dan op een beschuldigende toon (Ga dan klagen bij de collega die niet langs is geweest, denk ik dan). Van zuchtende forensen die het maar vervelend vinden dat ze hun kaart tevoorschijn moeten toveren tot zwartrijders die het maar lastig vinden dat je ze komt bekeuren.

Dan is er nog de serviceronde. Met de overheid zijn afspraken gemaakt over de zichtbaarheid van de conducteur. Gemiddeld wordt er van de conducteur verwacht dat een reiziger iedere 40 minuten een conducteur ziet tijdens de reis. Dat ‘tijdens de reis’ is een rekbaar begrip, want als ik netjes op het perron sta en iemand welkom heet, ziet die reiziger me ook. Als je alleen controlerondes loopt, loop je het risico dat je tegen een probleem aan loopt, waardoor niet alle reizigers in de trein je iedere 40 minuten zien. Dus is er de serviceronde: De conducteur komt wel door de trein, maar controleert niet. Er is wel gelegenheid tot het stellen van vragen. Op die manier kan een reiziger vaker een conducteur in de trein zien. Maar de categorie reizigers die het fijn vindt om gecontroleerd te worden, vindt dat maar niks, want nu hebben ze weer een kaartje gekocht voor niks (wat nog steeds niet waar is, maar qua gevoel wel te begrijpen). Maar dan heb ik wel voldaan aan de eis vanuit de overheid en mijn baas.

Afbeelding

Dan is er nog het begrip dubbeldekker. Daar waar je in enkeldeks materieel (denk aan ICM, DM’90, SLT en SGM) vrij gemakkelijk door de trein kunt bewegen, is dat in dubbeldeks materieel (denk aan VIRM en DDZ) een stuk moeilijker. Ieder rijtuig heeft namelijk een boven- én onderverdieping: Naar boven meestal zeven treden, naar beneden vier treden. Trap op, trap af en zo de trein door. Daar komt nog bij dat ondanks dat we in Nederland moderne technieken hebben voor het aanleggen van spoor, het Nederlandse spoor er niet op alle plaatsen even lekker bij ligt. Een trein is vaak comfortabel geveerd, zodat je er als reiziger zo min mogelijk van merkt, maar als je als conducteur door de trein loopt, vang je dat allemaal op met je knieën. In een rijdende trein een trap op- of aflopen is dan ook een grotere belasting op je ledematen dan diezelfde trap in een stilstaande trein, of bijvoorbeeld thuis. Dan heeft de bovenverdieping van de VIRM nog eens de bekendheid heel erg te zeilen (van links naar rechts) ten opzichte van de wat stabieler liggende onderkant. En waar ICM (de voormalige Koploper) heel erg comfortabel geveerd materieel is voor de reiziger, heeft die als groot nadeel dat het lang na blijft schommelen (van links naar rechts), om oneffenheden in het spoor op te vangen zonder dat de reiziger dat constant merkt. Als je dan in zo’n rijdende trein staat, ben je continu bezig om je evenwichtspunt te veranderen en mee te deinen. Dat is ook weer de nodige belasting op je knieën. En aangezien ik nog tachtig jaar hoop te doen met die knieën, moet je soms de keus maken: Ga ik wel door die dubbeldekker, of doe ik bijvoorbeeld alleen de onderkant? Of laat ik deze trein voor wat het is? Dilemma!

Dan de uitvoering van het begrip veiligheid. Stel je voor, een trein valt uit. De reizigers van die trein blijven op het station wachten op de volgende. Die trein is, op basis van reizigersprognoses die zijn gemaakt aan de hand van in- en uitcheckmomenten van reizigers in combinatie met de tellingen die wij als conducteur maken en dat wat de mensen in de rode jassen van Ipsos constateren wanneer ze voor het reizigersonderzoek door de trein komen om te kijken naar welk product je gebruikt én hoeveel mensen er in die trein zitten, van een bepaalde lengte. Soms komt dat goed uit en is die trein erg lang, zodat iedereen alsnog kan zitten, vaak betekent dat dat er reizigers voor twee treinen in een te kleine trein moeten stappen. De coupé komt vol te staan en de balkons vullen zich op. Vaak wordt daarbij het balkon (de plek waar je de deuren kunt vinden en er vaak klapstoeltjes te vinden zijn) achter de machinist ook overvol. En dat balkon is nu net de vluchtweg van een machinist, zijn enige. Met het oog op de veiligheid moet de vluchtweg van de machinist vrij blijven van enig obstakel, zodat hij of zij in geval van nood weg kan uit de cabine. Als er dan een grote groep mensen op dat balkon staat, kan de machinist alsnog geen kant uit. Als je mensen daar op wijst, terwijl je dat balkon leeg aan het maken bent, zeggen ze vaak: “Alsof er iets gebeurt.” Een mooi voorbeeld daarvan staat op internet en is hier te vinden, waarbij een trein recht op een vrachtwagen af rijdt die niet aan de kant kan. De machinist zet de trein in een snelremming, maar een trein op volle snelheid heeft ruim een kilometer nodig om volledig tot stilstand te komen. De machinist rent daarom via zijn vluchtweg uit de cabine en waarschuwt de reizigers voor de klap die komen gaat. In dit geval is er geen blokkade en loopt alles betrekkelijk goed af.
Het dilemma is dan als volgt: Als de trein van voor naar achter, van links naar rechts helemaal vol staat met reizigers, moet je er niet aan denken dat er onderweg iets gebeurt. Dat kan variëren van een aanrijding tot bijvoorbeeld brand. Dat kan lijken op een doemscenario, maar het zal je maar overkomen. Wat doe je dan? Ga je toch maar weg om de reizigers niet verder te duperen en hoop je dat het wel goed komt of vertrek je niet met die trein, omdat hij helemaal vol staat en je er niet aan moet denken dat er iets gebeurt onderweg? Met als mogelijk gevolg dat het probleem verschuift naar de eerstvolgende trein, want dan heb je reizigers voor twee treinen die niet hebben gereden die vervolgens in de derde trein stappen die al helemaal niet is voorzien op zoveel mensen. En neem van mij aan dat reizigers echt niet uitstappen als je ze vriendelijk vraagt om een trein later te nemen, omdat de trein te vol is. Begrijpelijk, maar onwerkbaar. De hoofdverantwoordelijke, als er iets gebeurt onderweg, ben jij als conducteur. Men komt bij jou als er mensen onwel zijn geworden, of als er ongelukken gebeuren in die trein omdat hij zo vol is. Of als er een aanrijding heeft plaatsgevonden en de reizigers urenlang in die bomvolle trein hebben moeten staan. Beeld je de vraag maar vast in: “Hoe heb je ooit zo kunnen vertrekken?”

Hetzelfde geldt voor tassen en koffers in het gangpad; mensen zijn zich er niet van bewust dat dat hun enige vluchtweg is wanneer er iets gebeurt. Als je ze daar op wijst, reageren ze vaak dat het maar overdreven is. Dat treinen niet gemaakt zijn om grote hoeveelheden bagage te verplaatsen, maakt het dilemma alleen maar groter: Wijs je iemand erop, vraag je iemand om de blokkade weg te halen of eis je dat, omdat je weet dat vriendelijk vragen of iemand bewust maken van het probleem het probleem niet op gaat lossen? Of fietsen; er is een speciale ruimte ingericht om fietsen te kunnen vervoeren, waar er 3 naast elkaar passen. Maar wat als er 4 reizigers met een fiets op het perron staan? Wat als er een verstoring is geweest en men tijdens de spitsuren in de trein terecht komt, terwijl we de ruimte dan hard nodig hebben om de spitsreizigers te vervoeren?

Nog meer veiligheid: Een koffer die netjes op het balkon is geparkeerd, maar waar verder niemand bij zit. Mogelijke bom? Of gewoon iemand die vanwege het ruimtegebrek zijn of haar koffer daar dan maar heeft neer gezet? Een plastic tasje op een bankje op het perron; per ongeluk achtergelaten door iemand die het tasje straal vergeten is, of een bewust achtergelaten object met mogelijk dodelijke gevolgen? Ga je een trein ontruimen voor die vergeten koffer vol met onderbroeken of zal het allemaal wel mee vallen? Speel je dan met de veiligheid of is dat gezond verstand?

Terug naar de controleronde. Want ook daar zijn genoeg dilemma’s te vinden. Een mooi voorbeeld had ik in Zaandam, waar een man helemaal naar de voorkant van de trein naar Uitgeest liep (het meest ver van de trap), waar ik begon te controleren. Hij had geen kaartje, want hij "had haast". Hoe geloofwaardig klinkt dat? Ik stelde hem voor dat hij dat dan maar ging regelen op het volgende station. Nou, dat was ook niet goed, want hij ging "toch echt niet een half uur op dat station staan." Dat ging hij uiteindelijk wel toen ik duidelijk maakte dat we niet verder zouden gaan voordat hij de trein uit zou gaan en ook de machinist er demonstratief bij kwam staan. Toen was ik een "homo", wist hij te vertellen: "Ik weet over welke sporen jij rijdt!" en "Ik onthoud je gezicht!" Totale schade: 2 minuten en op tijd in Uitgeest.

Of dan die asielzoeker die me een OV-dagkaart gaf die 5 dagen eerder al was verbruikt. Ik vroeg hem hoe dat zat, waarop hij zei dat hij hem net die dag had gekocht. Toen wist ik al hoe laat het was: iemand verbruikt de kaart en verkoopt hem vervolgens in het AZC door aan een ander. Die betaalt ervoor en zit met de gebakken peren. Ik vroeg hem hoeveel hij had betaald: 20 euro. Ik heb hem uitgelegd nooit een kaartje van een ander dan een automaat, loket of winkel te kopen en heb hem uit laten stappen om een nieuw kaartje te kopen.

Meteen na vertrek kreeg ik commentaar van een Nederlandse jongen, die vond het maar raar dat toen hij ooit eens geen geldig kaartje had meteen een boete kreeg en ik 'die asielzoeker' zomaar uit had laten stappen. Van het achterliggende verhaal had hij niks meegekregen, maar hij vond het wel nodig te vermelden dat 'mijn familie hier al 400 jaar woont', want dat was ook echt van toepassing. Heb ik het nu goed opgelost, of niet?

Een asielzoeker van een ander kaliber, zonder kaartje. Naar eigen zeggen geen identiteitsbewijs bij zich (“I am new, arrive today”) en het enige dat hij op zak heeft is 50 euro. Laat dat ongeveer de prijs zijn geweest op dat moment om van Groningen naar Zwolle te komen, met destijds 35 euro wettelijke verhoging. Kreeg ik me toch de hele coupé over me heen: “Dat is niet menselijk!”, “U kunt toch wel met uw hand over uw hart strijken?” Dat hij met die paar munten die hij had bij de automaat of desnoods het loket een kaartje had kunnen kopen voor vertrek deed allemaal niet ter zake, aldus die reizigers. Voor vertrek melden bleek kennelijk ook geen optie, maar als ik hem die boete uit zou schrijven, was ik ‘niet humaan’. En daar sta je dan, met je goede gedrag. Dilemma!

Die jongen die me een OV-Chipkaart in een geblindeerd hoesje gaf, wist natuurlijk al lang dat de chipkaart van zijn zusje er in zat. Toen ik hem daar mee confronteerde en zijn identiteitsbewijs vroeg om een kaartje voor hem te schrijven, kreeg ik die na wat morren. Toen hij door had dat ik de kaart innam omdat de kaart niet van hem is en hij er dus misbruik van maakte, begon hij moeilijk te doen en me uit te schelden. Iets wat absoluut niet normaal is. Toen hij begon te gooien met ziektes en me uitmaakte voor van alles en nog wat, was de maat voor mij vol. Maar wat doe je dan? Schud je het van je af en laat je het je ene oor ingaan en het andere uit? Of ga je die jongen volgens het protocol aanhouden, waarna je hem op het volgende station (waar hij ook moest zijn) aan de politie over moet dragen, maar waar je eerst op moet wachten voor ze er zijn, zodat hij voorgeleid kan worden voor het beledigen van een ambtenaar in functie en zich bewust wordt van het feit dat het uitschelden van iemand niet normaal is en daar voor gestraft zal worden?

Als je kiest voor het eerste, komt zo’n snotneus makkelijk weg met zijn verschrikkelijke scheldpartij. Dat geeft het signaal af dat het ‘normaal’ is om tegen anderen te schelden. Als je het geen halt toe roept, zal het waarschijnlijk alleen maar verergeren.

Als je kiest voor het laatste, betekent dat dat de trein vertraging oploopt en in het ergste geval (als de politie er op staat dat je mee gaat vanwege de aanhouding en de bijbehorende aangifte die gedaan moet worden) dat de trein opgeheven wordt. De reizigers zullen daar niet blij mee zijn, omdat ze later op hun bestemming aankomen, de volgende trein niet berekend is op die hoeveelheid reizigers waardoor de trein zo vol komt te staan dat de veiligheid in het geding komt, waardoor ook die conducteur in een dilemma terecht komt: Wel of niet gaan rijden? Afijn, u snapt het verhaal.

Vanochtend ben je te laat opgestaan, je fietsband moest nog opgepompt worden, de bus was te laat, het verkeerslicht bleef te lang op rood of de vorige trein was te laat omdat een vervelende reiziger aan de politie overgedragen moest worden, dus je komt te laat aan op het perron. Je ziet dat de deuren van de trein dicht gaan en dat de conducteur gezien heeft dat je richting de trein komt rennen. Dilemma!
Wacht ik met vertrekken, omdat ik je zie rennen en gaan we later weg? Dan benadeel ik de reizigers die in de trein zitten en wel op tijd waren (of boos reageren dat het allemaal maar willekeur is, want de vorige keer dat zij te laat aan kwamen rennen, vertrok de trein gewoon), maar ben jij blij.
Vertrek ik, daarbij jouw haastactie negerend, dan vind je mij een (vul maar in). “Hij had toch nog wel even die vijf seconden kunnen wachten?!” Maar zijn de reizigers in de trein wel blij, want dat kan verderop tijdens de reis weer net het verschil maken.

Ik ben echt snotverkouden. Het druipt oncontroleerbaar mijn neus uit en ik loop de hele dag te snotteren. Vochtige ogen, alles er op en eraan. Dilemma! Blijf ik thuis omdat ik me helemaal niet lekker voel, terwijl ik wel gewoon een trein kan laten vertrekken en, met iets zwaardere stem dan normaal, om kan roepen en wordt er misschien een trein opgeheven omdat er anders geen conducteur voor is? Of ga ik wel gewoon aan het werk maar laat ik me niet zien in de trein, omdat ik anderen niet ziek wil maken of vind dat ik totaal niet representatief ben onder deze omstandigheden? Als ik me niet laat zien in de trein, zal ik wel weer bestempeld worden als ‘luie conducteur die zijn werk niet doet’. Vervang het ‘snotverkouden’ door ‘blessure aan lichaam’, of ‘recentelijk geopereerd’. Maak er ‘Ik ben daarnet helemaal de huid vol gescholden en sta te trillen op mijn benen’ van. Smoezen om maar niet mijn werk te hoeven doen? Of niet direct zichtbare redenen?

Er is een verstoring, waardoor de bijsturing je opbelt om te vragen of je in plaats van die geplande trein een andere wilt rijden. Dat betekent wel dat je in plaats van de gebruikelijke 20 minuten die tussen twee treinen moet zitten voor personeel (wel zo handig om eventuele vertraging op te kunnen vangen, maar ook om even wat rust in te kunnen lassen), je maar 5 minuten hebt. Dat mag je natuurlijk weigeren. Als je bijvoorbeeld naar de wc moet. Maar wat is daar dan weer het gevolg van, want ze vragen zoiets natuurlijk niet voor niets...

Dus, vertrekken we op tijd en gaan we die trein controleren, lopen we een serviceronde, gaan we zitten? Of blijven we nog even op die ene reiziger wachten die aan komt rennen en gaan we iets later weg, ben ik heel erg coulant of ga ik ontzettend op mijn strepen staan? Ga ik eerst naar het toilet omdat ik echt ontzettend nodig moet en ik op een toiletloze trein zit, of vertrekken we op tijd en hoop ik maar dat ik het op kan houden tot het volgende station waar wel een toilet is? Ga ik de trein nu meteen al controleren of wacht ik nog een paar stations? Hoe schat ik dat pakketje in dat in de trein is achter gebleven? Gaan we wel weg nu de trein overvol is?

Willen wij de reiziger opschepen met problemen? Natuurlijk niet. Al het treinpersoneel wil de reiziger zo veilig, snel en comfortabel mogelijk op zijn bestemming krijgen. Maar als we alles volgens het boekje zouden doen, zou er geen trein meer rijden. Welkom in ons dagelijkse dilemma!

Conducteur Mike
___________________________________________________________________________
Iedere twee weken verschijnt er een column op ons forum. Lees de eerdere columns hier. Wil je ook bijdragen als medewerker of juist als reiziger? Neem dan contact met ons op!
Gebruikers-avatar
OVE Redactie
 
Berichten: 153
Geregistreerd: Za 28 Apr 2012 16:39

Share On:

Share on Facebook Facebook Share on Twitter Twitter

Terug naar Vanaf de Werkvloer

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Google [Bot] en 1 gast

cron
lobed-depth
lobed-depth
lobed-depth
lobed-depth